Hotline: 0917.200.203 - 0911 345 808

Thử nghiệm

Ẩm thực

Làng nghề ẩm thực “Nam Phổ”

16:18 - 11/07/2019
“Nam Phổ” được biết đến nhiều nhất chính là nhờ cái danh tiếng làng nghề “ẩm thực” mà Lê Quý Đôn đã đề cập đến trong sách “Phủ biên tạp lục”, qua 2 thế kỷ XVIII và XIX, từ khi thành lập thủ phủ Phú Xuân - Thuận Hóa.

Từ trước đây, khoảng 5 thế kỷ, theo dòng người Nam tiến (từ Thanh, Nghệ, Tĩnh vào), dân làng Nam Phổ vốn cần cù, chăm chỉ, chuyên nghề làm ruộng vườn. Cánh đàn ông trai tráng rất giỏi nghề phát bụi, phát bờ và khai canh, khai khẩn. Họ làm vườn trồng cây ăn quả như cây cau, mãng cầu, mít, đào, chuối. 

Cả làng, gia đình nào cũng có vườn, không lớn thì nhỏ. Quanh năm cây trái sum suê, mùa nào thức nấy, ngày ngày vợ con gánh ra chợ bán. Về phần phụ nữ thì tảo tần, giỏi nội trợ và khéo tay, hay làm các thứ bánh trái để giỗ kỵ hay lễ tết.


Các món ăn đặc sản bày trên gánh hàng rong đơn sơ của dân làng Nam Phổ

Những cái tên không thể cắt nghĩa

Dần dần từ đó theo cách “gia truyền”, người mẹ, người bà dạy con cháu nữ công gia chánh; rồi làng nghề ẩm thực “Nam Phổ” hình thành. Ban đầu chỉ mới nổi tiếng ở Huế. Sau đó, những cô gái trong làng đi lấy chồng xa, cũng đem theo cái nghề làm bánh “gia truyền” ấy để mưu sinh. Thế là thương hiệu ẩm thực “Nam Phổ” được phổ biến khắp nơi (đến Hà Nội, Vinh (Nghệ An), Đà Nẵng, Gia Lai, Nha Trang, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ đều có). 

Nghe nói đến tên “Nam Phổ” mọi người biết ngay đó là những món ăn đặc sản Huế. Nó mang những cái tên kỳ lạ “rặt” Huế - rất khó cắt nghĩa và cực kỳ “chân quê” như: bánh canh, bánh nậm, bánh ít, bánh ướt, bánh ram, bánh bèo. Có người hỏi “cắc cớ”: "Đã gọi là bánh sao còn gọi là canh? Bánh ít là bánh gì? Ai biết cắt nghĩa giùm tui vì sao gọi là “nậm”? – Xin chịu, không thể hiểu được nhưng mà nó ngon; cũng như đâu có dễ hiểu mà tranh Picasso vẫn bán đắt nhất thế giới đó thôi. 

Gia đình người viết bài này đang ở trên đất làng Nam Phổ (xã Phú Thượng, huyện Phú Vang). Cách cầu Trường Tiền 5,5km về phía biển Thuận An; nơi đây có những vườn cau xanh tốt, trái rất ngon: “Ru em cho théc cho muồi/ Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu/ Mua vôi chợ Quán, chợ Cầu/Mua cau Nam Phổ, mua trầu chợ Dinh” (câu hò Huế). 

Tầm 12 giờ trở về chiều, trên đường Nguyễn Sinh Cung – một con phố nhỏ chủ yếu làm dịch vụ du lịch, nối liền vùng ngoại ô Nam Phổ đi qua Đập Đá đến đường Lê Lợi, du khách sẽ gặp từng tốp phụ nữ từ làng Nam Phổ, trẻ khỏe đi bộ, người già ngồi xích lô, lũ lượt lên thành phố Huế bán rong.


Đây là “bánh nậm” - món ăn mà trẻ em tuổi mẫu giáo, mầm non rất thích

Người Huế, khách sành ăn thường đợi những phụ nữ “chân đất” và gánh hàng rong mộc mạc ấy để đãi đằng bạn bè phương xa. 

Trong các món ăn đặc sản của Nam Phổ, phải nói rằng món bánh canh nổi bật nhất. Miền Trung khí hậu khắc nghiệt “chưa mưa đã lụt, chưa nắng đã hạn”, món này phổ biến bốn mùa. Ở đâu, lúc nào cũng có thể ăn được. Trẻ lên hai lên ba tuổi, chiều nào mẹ cũng “đút” cho từng muỗng bánh canh chay (không cay). Người già, người ốm dậy ăn vào dễ tiêu hóa. Dân lao động thợ thuyền mua bánh canh, chan vào bát cơm nguội cho dễ “nuốt” và no căng cái bụng.

Tuy gần đây, theo trào lưu dân nhập cư, người xa xứ tạm trú tại Huế đã bày bán nhiều món bánh canh khác như bánh canh cá lóc (người Huế đi chùa không ăn cá lóc, cá gáy), hay bánh canh tôm cua, bánh canh thịt bò, trứng cút, bánh canh lươn. Song nhìn chung, vẫn không thể sánh “ngang tầm” với bánh canh Nam Phổ, xét về “danh tiếng” và “đẳng cấp” trên bàn ăn. 

Trước hết, muốn phân biệt bánh canh Nam Phổ thì hãy nhìn những sợi bánh; được làm từ bột gạo nguyên chất, giống gạo địa phương khó trồng nhưng thơm ngon. Sợi bánh được “vắt” bằng tay, mỗi sợi chiều dài, kích cỡ rất đều đặn, nấu lên đặc sền sệt mà không dính.

Muốn ăn ngon phải chọn đúng giờ

Bạn đến Huế, nhớ đừng đi ăn các thứ bánh gọi là đặc sản Nam Phổ vào buổi sáng nhé. Bởi vì chắc chắn sẽ gặp nhà hàng “treo đầu dê bán thịt chó”, nhà hàng hạng B và B’ chả mắc mớ gì đến làng Nam Phổ (chủ quán gốc gác đẩu đâu, giọng nói trọ trẹ như Huế); hoặc ít xui xẻo nhất cũng sẽ “đụng” hàng đã “tồn kho” trong tủ lạnh (nhân nhụy bánh không còn chất tươi). Chi tiết này liên quan đến “truyền thống” hơn 200 năm nay. 

Hầu hết phụ nữ Nam Phổ buổi sáng ra chợ bán trái cây hái trong vườn nhà, sau đó mới đợi hàng thủy sản tôm, cua từ đầm Chuồn, đầm Sam, đầm phá Tam Giang lên để chọn mua thứ tươi sống nhất. Con tôm phải cong đuôi giãy đành đạch. Con cua mắt thô lố, hai càng tám cẳng còn ngọ nguậy. 

Ngày xưa ở quê làm gì có tủ lạnh, nước đá nên họ chỉ mua số lượng vừa đủ, để chế biến thành nhân, nhuỵ bánh, bán hết trong một buổi chiều, không để tới hôm sau. Đặc sản làng Nam Phổ “chính hiệu” vì thế mới ngon.


Món “bánh canh” Nam Phổ độc đáo “có 1 không 2” không lẫn vào đâu được

Ngày nay theo quy hoạch, dù Nam Phổ sắp lên “thành phố”, nhưng hàng rong Nam Phổ vẫn giữ “lệ” làng đi bán buổi chiều. Khách eo hẹp thời gian lưu trú, muốn thưởng thức đặc sản Nam Phổ vẫn cứ phải chờ đến 13 giờ chiều mới có, còn bạn muộn màng để sau 17 giờ là hết hàng, “thắp đuốc tìm không ra”!

Muốn phân biệt hàng Nam Phổ với nơi khác, phải biết một chi tiết đặc trưng nữa của Nam Phổ là khi họ bày biện các món bánh ra dĩa, ra mâm, thường có những cái “nĩa” làm bằng tre, dài một gang tay, chuôi nhỏ bằng chiếc đũa, đầu lưỡi như ngọn dao bổ cau. 

Theo phong tục, người Huế làm những cái nĩa tre như thế để đặt trên dĩa đầu heo cúng lễ chạp, giỗ kỵ. Tre - chất liệu dân dã, mộc mạc ấy đã góp phần làm nên “cái hồn” trăm năm của đặc sản Nam Phổ vậy.


Món “bánh ướt” và những cái “nĩa” làm bằng tre đặc biệt “không giống ai”

Trải qua năm tháng dãi dầu, các món ăn gắn liền với nhiều thế hệ phụ nữ Nam Phổ, chiếc đòn gánh kẽo kẹt trên vai, đôi chân rảo bước trên hè phố, nay càng nổi tiếng trong văn hóa ẩm thực Huế. 

Vào nhà hàng sang trọng, chúng được bày biện trên mâm, trên dĩa cầu kỳ “hoa hòe hoa sói”, khách hoa mắt hoa mũi thì giá cả tăng lên chóng mặt. Song nếu là dân “sành ăn” thì chả cần đòi hỏi. Cứ việc chọn một gánh hàng rong Nam Phổ, vớ lấy một cái ghế nhỏ bằng nhựa; rồi thư thả vừa ăn vừa ngắm phố phường xe cộ xuôi ngược, lắng nghe giọng Huế nói như chim “hót” líu lo, thế là đủ ngon.

Đối với người Nam Phổ, bây giờ có người dễ dàng “tậu” hoặc thuê được cái nhà hàng sang trọng, đầy đủ tiện nghi trên thành phố. Nhưng không, dường như họ muốn gìn giữ cái chất dân dã, mộc mạc, cái “hồn” quê vương vấn trên từng gánh hàng rong hay sao? Chiếc đòn gánh kẽo kẹt ấy mà tràn trề “đẳng cấp”, và quan trọng nhất là phong cách chế biến thanh khiết (không phụ gia), cách bày biện mộc mạc đơn giản đến quê mùa, cách mua bán thật thà chân chất đến dại khờ?

Bạn cứ sà vào bất cứ hàng Nam Phổ nào, bỏ túi khoảng 100.000 đồng/người là đã có thể thưởng thức đầy đủ món ngon “rặt” Huế. Nhiều người sành ăn vẫn có thói quen “chiều chiều ông ngự ra câu”, trông ra vỉa hè chờ các O, các Mệ dưới làng Nam Phổ.

Vũ Hào/ baodulich.net.vn

Tỉnh thành Thừa Thiên - Huế

Thừa Thiên - Huế
Thừa Thiên - Huế là một tỉnh ven biển nằm ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam, tỉnh lỵ đặt tại thành phố Huế.

Điểm đến Thừa Thiên - Huế

Dừng chân nơi được ví như "Đà Lạt trên đất Cố đô Huế"
Lâu nay, biết bao du khách thập phương đến Cố đô Huế tham quan đều dừng chân ở nơi được mệnh danh như Đà Lạt trên đất Huế. Đó...
Sơn Chà – hòn ngọc quý của xứ Huế mộng mơ
Với vẻ đẹp hoang sơ và đầy chất thơ, Sơn Chà được mệnh danh là hòn đảo ngọc của xứ Huế mộng mơ.
Giá trị di sản làng cổ Phước Tích ở Huế
Cách trung tâm thành phố Huế 35 km về hướng Bắc, làng cổ Phước Tích nằm lặng lẽ và bình yên bên bờ sông Ô Lâu, địa phận chia cắt...
Êm đềm Cồn Hến Vĩ Dạ xưa
Qua “Đây thôn Vĩ Dạ”, bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Hàn Mặc Tử, người ta biết đến một thôn Vĩ Dạ mộng mơ với cảnh vật nên thơ, có...
Huế - Thành phố của những sắc hoa
Thành phố Huế bốn mùa hoa là điểm đến ấn tượng cho du khách, tạo không gian sống mới cho người dân thành phố.
Nhà vườn An Hiên đón du khách trở lại với vẻ đẹp đậm văn hóa Huế
Nhà vườn An Hiên đón du khách trở lại với vẻ đẹp đậm văn hóa Huế, toạ lạc tại số nhà 58 đường Nguyễn Phúc Nguyên, gần chùa Thiên...
Ai về cầu ngói Thanh Toàn
Chợ quê cầu Ngói Thanh Toàn nằm ở xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, là một trong những di tích nổi tiếng và...
Khe Lạnh - Điểm đến lý tưởng trong những ngày hè ở Huế
Nằm cách trung tâm TP. Huế khoảng hơn 30km về hướng tây nam, Khe Lạnh là một thác nước nhỏ trong khu vực lòng hồ của thủy điện...
Ngôi chùa đẹp nhất xứ Huế
Huế vốn là nơi quy tụ nhiều di tích, thắng cảnh, nhiều ngôi chùa cổ kính nổi tiếng và chùa Thiên Mụ là một trong những địa điểm...
Làng hoa giấy lâu đời ở Huế
Một bó sen giấy của người Thanh Tiên (Huế) làm ra bao gồm hoa, lá, nụ đẹp mắt. Đứng từ xa, những bông hoa khiến người xem ngỡ là...
Ngắm toàn cảnh Huế trong chiều hoàng hôn trên Đồi Vọng Cảnh
Kể cả với ai khó tính nhất, hẳn cũng nao lòng mà lặng đi trước vẻ đẹp của thiên đường nơi hạ giới này.
Cầu ngói hơn 240 năm tuổi
Nhiều du khách tìm đến cây cầu xây từ năm 1776 để hóng mát và chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo.
Đèo Hải Vân
Đèo Hải Vân là ranh giới tỉnh Thừa Thiên – Huế và thành phố Đà Nẵng, từng được vua Lê Thánh Tông phong tặng là “Thiên hạ đệ nhất...
Đại Nội Huế
Đại Nội Huế là công trình kiến trúc độc đáo và cổ kính không thể bỏ qua khi đến với Cố đô Huế.
Huế
Huế là thành phố có bề dày văn hóa lâu đời, cảnh quan thiên nhiên đẹp và hữu tình.

Ẩm thực Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Làng nghề ẩm thực “Nam Phổ”
“Nam Phổ” được biết đến nhiều nhất chính là nhờ cái danh tiếng làng nghề “ẩm thực” mà Lê Quý Đôn đã đề cập đến trong sách “Phủ...
Nhớ mắm cá rò
Huế - xứ thần kinh là vùng đất được thiên nhiều ưu đãi với nhiều danh thắng đẹp mê hồn. Đường bờ biển dài cũng là lợi thế để Huế...
Lóc cóc chả nướng ống tre Huế
Màu sắc bắt mắt cùng vị béo, thơm của miếng chả nướng bao quanh ống tre bóng màu thời gian là điểm khác biệt mà du khách mỗi khi...
Huế - Kinh đô ẩm thực Việt
Bên cạnh nền văn hóa lâu đời với những cung điện, lăng tẩm hay những màn trình diễn ca Huế trên sông Hương, ẩm thực cũng là một...
Lạ miệng với món bún nghệ xứ Huế
Cái tên bún nghệ chắc hẳn không quá xa lạ với nhiều người dân xứ Huế, nhưng lại khá lạ miệng với du khách phương xa. Có mấy ai đã...
Đến Huế, ăn cơm hến đúng điệu ở cồn Hến
Cơm hến là cơm ăn với hến, nghe qua thì đơn giản nhưng món ăn đó phải được đào luyện qua một quá trình chuẩn bị, chế biến rất cầu...
Ăn cơm với muối: ở nơi khác là bình dân, ở Huế lại là "sơn trân hải vị"
Cơm trắng với muối những tưởng là món ăn khi chẳng còn gì để ăn, nhưng trong mắt người Huế lại có vị thế chẳng thua gì "bát trân,...
Mứt gừng xứ Huế thơm ngon hương vị Tết
Cứ vào đầu tháng Chạp, nhiều cở sở sản xuất mứt gừng thủ công ở thành phố Huế đỏ lửa cả ngày lẫn đêm. Mứt gừng xứ Huế nức tiếng...

Trải nghiệm Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Mưu sinh trên Phá Tam Giang
Phá Tam Giang - Cầu Hai trải dài trên địa phận 5 huyện của tỉnh Thừa Thiên Huế; nổi tiếng về sự đa dạng, phong phú của hệ sinh...
Đón bình minh cùng ngư dân trên Đầm Chuồn ở Huế
Khi mặt trời ửng hồng cũng là lúc nhịp sống Đầm Chuồn trở nên sinh động với tiếng khua mái chèo đập nước chở cá tôm...
Suối Tiên, điểm đến mới cho ngày hè
Suối Tiên nằm phía tây của xã Lộc Thuỷ, hướng từ TP. Huế về qua khỏi hầm Phước Tượng khoảng 300m, từ đó rẽ vào theo bảng chỉ dẫn....
Ngắm hoa phượng vĩ “nhuộm đỏ” góc trời cố đô Huế những ngày hè
Những ngày đầu hè, đi trên các con đường, tuyến phố của xứ Huế dễ dàng bắt gặp những hàng cây phượng vĩ nở hoa rực rỡ, “nhuộm đỏ”...
Trèo đèo, lội phá -mệt mà vui!
Các nhà làm tour ở Huế đang tổ chức khai thác hành trình khám phá “Con đường thiên lý” lịch sử, giúp du khách trải nghiệm, khám...
Khám phá “tuyệt tình cốc” phiên bản cực ít người biết ở Huế
Mới đây, cư dân mạng đã phát hiện ra "tuyệt tình cốc" mới của miền Trung Việt Nam, đó chính là đầm Lập An của mảnh đất Huế mộng...
Đến Huế tận mắt chiêm ngưỡng "công phu" của nghệ nhân làm diều
Tương truyền diều Huế xuất hiện từ thời vua Gia Long, đến nay đã hơn 200 năm. Ban đầu đây là trò chơi của vua, quan triều Nguyễn,...
Về cầu ngói vui thú điền viên
Nếu được khai thác quy mô, bài bản, những trải nghiệm thú vị của du lịch cộng đồng xã Thủy Thanh (Hương Thủy) sẽ góp phần níu...
Những loài hoa khoe sắc trong nắng hạ ở Huế
Đầu tháng 4, xứ Huế trở nên lãng mạn hơn khi hoa xoan, ngô đồng hay phượng vàng đua nhau khoe sắc.

Du lịch Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Địa điểm quay cảnh làng quê mộc mạc trong phim "Mắt biếc"
Các phân cảnh chủ yếu quay ở Quảng Nam và Huế gợi cảm giác hoài niệm với những người con xa quê.
Nhịp sống Chân Mây
Với vị trí địa lý thuận lợi, thiên nhiên ưu đãi, biển Chân Mây là điểm đến du lịch và là nguồn lợi nuôi sống hàng trăm hộ dân địa...
 Quảng Bình - Quảng Trị - Thừa Thiên Huế, nơi hội tụ của những di sản
Với mật độ dày đặc các điểm đến hấp dẫn, cùng nhiều sản phẩm du lịch đa dạng như: du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch khám...
Huế và 5 điều lý thú ít ai biết
Xứ Huế mộng mơ có vô vàn điều lý thú mà có lẽ bạn còn chưa biết.

Khách sạn Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Phiên bản 'Maldives bình dân' ở Huế
Nhà hàng xây dựng theo kiểu resort ở "thiên đường nghỉ dưỡng Ấn Độ Dương", nhìn ra vịnh Lăng Cô đẹp như thơ.

Thông tin đối tác