Văn hóa

Thủ Sỹ - Ngôi làng có nghề đan đó hơn 200 năm

14:08 - 29/05/2019
Xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên nổi tiếng với nghề đan đó độc đáo. Đây là một trong những ngôi làng ít ỏi còn giữ được nghề này. Tại đây, người dân hai thôn Tất Viên và Nội Lăng, đặc biệt là các cụ già vẫn gắn bó với nghề đan đó.

Từ bao đời nay, nông nghiệp luôn giữ một vai trò quan trọng trong cuộc sống, đặc biệt là ở những vùng nông thôn. Bên cạnh việc cấy cày, người nông dân cũng tăng gia sản xuất, đánh bắt con cá con tôm để thêm kế sinh nhai. Trong quá trình sản xuất của mình, người nông dân đã sáng tạo ra nhiều loại công cụ, trong đó có thể kể đến đó, rọ để bắt cá tôm.

Làng Thủ Sỹ yên ả với những nếp nhà thâm trầm và cuộc sống mộc mạc, thanh bình - một ngôi làng đậm nét Bắc Bộ như bao ngôi làng khác. Nhưng ở đây có một điều khác biệt, đó là người nông dân cũng đồng thời là người thợ khéo tay. Rời tay cuốc, tay liềm, họ lại cầm trên tay những chiếc nan để đan đó, đan rọ phục vụ cho việc đánh bắt cá tôm.

Bà Phạm Thi Bạ, xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, Hưng Yên chia sẻ: "Ngày bé thì học đan cái cổ, cái xoáy, dần dần lớn lên là biết đan thành thạo, biết chẻ nan, bố mẹ dạy chẻ, dạy đan."

Để đan một chiếc đó, không đòi hỏi kỹ thuật quá cầu kỳ, nhưng cần phải kiên trì, khéo léo, tỉ mẩn. Đầu tiên là phải có nguyên liệu bằng tre hoặc nứa già, pha theo khổ phù hợp. Sau đó, tre nứa được chẻ ra, cái làm khung, cái vót nan, cái làm khoáy. Nan thì có nan suốt dài từ đuôi đến miệng đó, nan so le dài từ gần miệng hoặc đuôi đó đến hết đầu bên kia. Chẻ nan phải chú ý chẻ đều, mỏng. 

Một số loại nan sau khi chẻ xong được phơi khô và hun khói để tạo độ bền và lên màu nâu cánh gián đẹp. Hun khói cũng có nhiều cách hun. Hoặc là hun nan hoặc là gác đó thành phẩm lên bếp. Khi hun cũng phải chú ý hun đều để màu sắc đồng nhất. Nan hay đó thường được hun bằng rơm, lửa không được bùng, phải hun ba lửa mới được. 

Ông Lương Sơn Bạc, xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ, Hưng Yên cho biết: "Quá trình hun đòi hỏi cái khói mà lửa không bốc lên được, khói phải đủ độ dày. Và thêm nữa là nan phải đưa đi đưa lại cho đều tay thì màu của đó mới đẹp được." 

Sau khi chẻ nan xong, bắt đầu tiến hành đan khoáy, hay còn gọi là khung. Khoáy cũng là một loại nan, được chẻ nhỏ nhưng dày hơn. Khung thường được làm bằng đoạn tre hoặc nứa cật, uốn thành vòng tròn, tạo thành đoạn to nhất của đó. Đó được đan từ đoạn to đến nhỏ, là từ khung đến miệng, sau đó đan đoạn ngược lại, tạo thành một cái đó hoàn chỉnh hình tương tự hình bầu dục. 

Tùy theo tay nghề của người đan, thời gian để hoàn thành một cái đó khoảng 60 phút. Một cái đó được cho là tốt hay không, có dùng bền lâu hay không là do công đoạn đan khoáy. Ngoài ra, đan nan đều tay, cân đối sẽ góp phần tạo nên chiếc đó đẹp. 

Ngoài đó, người dân làng Thủ Sỹ còn đan cả rọ tôm. Không giống như đan đó, rọ tôm được đan từ dưới lên. Nan dùng để đan rọ phải được chẻ dày hơn. Trong quá trình đan, dễ nhất là đan hom miệng đó, khó nhất là đan cạp, vành miệng và đan kết thúc đuôi. Qua đôi bàn tay khéo kéo của người dân Thủ Sỹ, những thanh tre, nứa trở thành những nông cụ cần thiết, phục vụ cho việc cuộc sống. 

Tóc đã bạc, mắt đã mờ nhưng nhiều lão nông yêu cái nghề đan đó ở Thủ Sỹ vẫn một lòng đau đáu mong sao gìn giữ được nghề truyền thống này của làng mình. Ông Lương Sơn Bạc chia sẻ: "Tôi phấn đấu làm sao kể cả đến trăm tuổi vẫn giữ cái nghề đan đó này, bởi vì tôi rất yêu cái nghề được truyền đạt lại từ đời cha ông, cụ, kỵ, cho nên không thể để nghề phụ này phai mòn, mất đi được." 

Mỗi năm, Thủ Sỹ cung cấp hàng trăm nghìn chiếc đó cho các tỉnh như Nam Định, Hà Nam, Bắc Giang, nơi có những cánh đồng chiêm trũng và nhiều kênh mương. Những chiếc đó này thay người dân Thủ Sỹ khẳng định sức sống nhộn nhịp của một làng nghề truyền thống dù hiện tại đã có nhiều công cụ đánh bắt hiện đại. 

  • Từ trung tâm thủ đô Hà Nội đi qua đường quốc lộ 5 và tỉnh lộ 200 để đến xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ và sau đó theo đường 61 từ chợ Ba Hàng để tìm về làng nghề truyền thống ở thôn Tất Viên và thôn Nội Lăng.
  • Tới Thủ Sỹ  bạn không chỉ được chiêm ngưỡng những những tác phẩm được làm bằng tre mà còn được tận mắt chứng kiến những bước để làm ra được sản phẩm thủ công bình dị đó.
  • Thủ Sỹ còn là địa điểm nổi tiếng với lựa chọn của nhiều người yêu thích chụp ảnh 
  • Đến Thủ Sỹ là ý tưởng tuyệt vời cho những ai muốn tạm xa cuộc sống đô thị, tìm về miền quê bình yên, khám phá những điều bình dị

Huyền Trang - Hoàng Thuyên / Vietnam Journey

Mời quý độc giả xem các chương trình đã phát sóng về các làng nghề độc đáo của Việt Nam tại đây

Tỉnh thành Hưng Yên

Hưng Yên
Là trung tâm vùng đồng bằng sông Hồng, Hưng Yên có nhiều điều kiện để thu hút du khách.

Điểm đến Hưng Yên

Về Hưng Yên ngắm đảo cò giữa lòng thành phố
Đảo Cò nằm giữa hồ nước rộng, thuộc công viên Nam Hòa, phường Lê Lợi, thành phố Hưng Yên. Từ rất lâu rồi, cò đã chọn đây làm nơi...
Ngôi làng có những nhà cổ ‘bằng 3 nhà mặt phố’
Bước qua cánh cổng làng Nôm, du khách sẽ được chìm đắm trong vẻ đẹp yên bình, cổ kính của ngôi làng cổ 200 năm tuổi thuộc huyện...
Chùa Phố – Ngôi chùa độc đáo
Sở hữu nét kiến trúc độc đáo, vẻ đẹp uy nghiêm, Chùa Phố thu hút rất nhiều tín đồ phật tử và du khách đến hành lễ khi về thăm...
Làng Nôm
Làng Nôm, ngôi làng nổi tiếng với nét đẹp cổ kính, thanh bình ở huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.
Chùa Nôm
Chùa Nôm là một trong số những nơi gìn giữ dấu ấn văn hóa với nhiều tượng đất cổ nhất Việt Nam.
Đền thờ Chử Đồng Tử
Đền thờ Chử Đồng Tử là điểm du lịch không thể thiếu trong hành trình du lịch đồng bằng sông Hồng.

Ẩm thực Hưng Yên Xem thêm

Bánh dày làng Gàu
Nếu như Hải Dương được biết đến với đặc sản bánh đậu xanh thì khi nhắc đến vùng đất Hưng Yên người ta thường nhớ ngay đến món...
Ghé làng Bần với nghề truyền thống làm tương
Tương không chỉ là món ăn dân gian, truyền thống mà còn là nguồn cung cấp protein thực vật trong bữa ăn hàng ngày của người dân...
Những món ăn ngon nức tiếng ở Hưng Yên
Ẩm thực Hưng Yên mang đậm tính dân tộc với những món ăn hảo hạng mà chỉ vua chúa ngày xưa mới được thưởng thức.

Trải nghiệm Hưng Yên Xem thêm

Dung dị đó làng Thủ Sỹ
Nhịp sống yên ả, thanh bình nơi làng nghề làm đó hơn 200 năm tuổi dường như đối lập hoàn toàn với cuộc sống hối hả chốn thị...
Làng lá dong Tuấn Dị
Cứ đến gần Tết Nguyên đán, làng lá dong Tuấn Dị, Hưng Yên lại tất bật thu hoạch để kịp cho những mẻ bánh trưng truyền thống đón...
Ngẩn ngơ giữa sắc vàng trên cánh đồng cúc chi
Vào những ngày cuối năm, cánh đồng hoa cúc chi ở xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên lại vàng rực một màu, trở thành địa...

Du lịch Hưng Yên Xem thêm

10 làng quê Việt Nam đẹp cổ kính và nên thơ
Trải dài khắp mảnh đất hình chữ S, từ miền Bắc, miền Trung đến miền Nam, là những làng quê nổi bật với vẻ đẹp cổ kính và nên...
Khám phá đảo Cò tuyệt đẹp ít người biết giữa lòng Hưng Yên
Bên cạnh một Phố Hiến cổ xưa sầm uất, nhộn nhịp là đảo Cò hoang sơ, thơ mộng, tuyệt đẹp, tạo sức hút hấp dẫn du khách thập...
Khám phá Khu di tích Quốc gia đặc biệt Phố Hiến
Phố Hiến - Hưng Yên từng là thương cảng quốc tế sầm uất nhất ở "Đàng Ngoài" thế kỷ 16-17, một "tiểu Tràng An", "chốn phồn hoa đô...
10 điểm đến đậm chất văn hóa nhất ở Hưng Yên
Hưng Yên là một tỉnh văn hiến với hàng nghìn di tích quý báu, là cốt lõi của bản sắc văn hóa dân tộc và là niềm tự hào của người...