Văn hóa

Cà kheo - Trò chơi dân gian của người Thái Tây Bắc

11:52 - 26/01/2020
Trong các lễ hội, ngày vui xuân đón Tết của người Thái Tây Bắc, bà con thường tổ chức các trò chơi dân gian như đẩy gậy, kéo co, ném còn, bắn nỏ, đánh tu lu, tó mák lẹk, và không thể thiếu sự góp mặt của trò chơi khí chọk chẹk (chơi cà kheo).

Ông Lò Văn Lả, ở phường Tô Hiệu, thành phố Sơn La năm nay gần 80 tuổi, người chuyên nghiên cứu, sưu tầm văn hoá Thái cho biết: Trò chơi cà kheo của người Thái có từ xa xưa, từ lúc ông còn nhỏ đã thấy bà con đi cà kheo. Nhưng lúc đó chỉ là trò chơi vui của đám thanh niên trai tráng trong các bản của đồng bào Thái, vì trước đây đường đi lối lại trong các bản vùng cao thường là đường đất, mùa mưa thì lầy lội nên bà con mới nghĩ ra cách làm cà kheo để đi lại khỏi bẩn chân. Cà kheo không chỉ để chơi vui mà để thi đua nhau ai khéo làm đẹp, bền chắc hơn.

Cà kheo được làm bằng cây tre to vừa tay cầm, nhưng phải chọn cây tre già đặc, gióng ngắn. Bà con thường chọn cây mạy sang - loại cây tre mọc trên rừng măng mọc đầu mùa mới ăn được. Tre lấy về tuỳ theo người cao thấp mà cắt cho vừa tay, chân, nhưng không cắt hết phần có chạc ở mắt gióng để làm giá đỡ chân và cả thân mình. Vì loại tre này dày thân và rất dẻo khi làm giá đỡ sẽ không bị gẫy gập hoặc nứt nẻ. Trước đây bà con thường làm cà kheo rất cao, cao bằng sàn nhà khoảng 2 mét vì thanh niên trai bản đi chọc sàn hoặc hò hẹn bạn gái thường đi bằng cà kheo. Chỗ để chân từ trụ cà kheo thẳng ra chỗ chạc tre bà con lấy một gióng tre to hơn một đầu gắn với cây trụ chính và một đầu có chạc tre đỡ, gắn chặt thành hình tam giác đỡ cho chân bám chắc và toàn thân giữ thăng bằng trên chiếc cà kheo.

Ông Lò Xương Hặc, ở bản Pu Viêng, xã Chiềng Đông, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên cho biết thêm: “Lúc sáng sớm, trước lúc đi chăn trâu thường rủ nhau đi chơi cà kheo, đi cà kheo còn thi nhau, 2 tay cầm cà kheo gõ vào nhau, bắt chéo chân, lấy cà kheo giả làm súng, thi nhảy đi 1 chân...”

Ngày nay, trong các lễ hội như xên bản, xên mường và các ngày lễ lớn của đất nước, các địa phương  đều có sự góp mặt của trò chơi cà kheo.  Ở các cuộc thi đi cà kheo thường có nhiều người đến cổ vũ động viên, reo hò làm cho không khí thêm vui tươi, nhộn nhịp. 

Trò chơi cà kheo hình thành từ cuộc sống sinh hoạt của bà con và đã được gìn giữ qua các lễ hội của bản mường. Từ đó, thế hệ trẻ người Thái mới càng thêm hiểu và trân quý nét đẹp của các trò chơi dân gian./.

Lường Hạnh/VOV Tây Bắc

Tỉnh thành Sơn La

Sơn La
Sơn La nổi tiếng với thị trấn Mộc Châu, nơi đoàn quân "Tây Tiến" từng đi qua.

Điểm đến Sơn La

Lên Tây Bắc ngắm rừng mơ hoa nở trắng ngần cuối đông
Những ngày cuối đông, hoa mơ lại bung nở, khoác lên cao nguyên Mộc Châu của Tây Bắc sắc trắng ngần tinh khôi.
Khám phá núi Mộc đẹp hoang sơ, kỳ bí giữa lòng Mộc Châu
Núi Mộc mang vẻ đẹp sơn thủy hữu tình. Nơi đây không chỉ có núi đá, thác nước mà còn có hàng trăm loài động thực vật bản địa được...
Mộc Châu đẹp ngỡ ngàng những ngày cuối năm
Mộc Châu không chỉ thu hút khách du lịch bởi những đồi chè xanh mướt, những ruộng cải trắng tinh khôi, hoa dã quỳ vàng rực mà còn...
Quỳnh Nhai - “vịnh Hạ Long” của núi rừng Tây Bắc
Nằm cách trung tâm thành phố Sơn La 62km về phía Tây Bắc, hồ Thủy điện Sơn La (phần lớn diện tích nằm trên địa phận huyện Quỳnh...
Đắm mình trong 'mùa vàng' Bắc Yên
Vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 hằng năm, bà con dân tộc Mông tại huyện vùng cao Bắc Yên (Sơn La) bước vào mùa thu hoạch lúa. Những...
Nhà tù Sơn La: Trường học cách mạng
Nhà tù Sơn La là nơi lưu giữ chứng tích của một thời kỳ lịch sử đấu tranh cách mạng, tinh thần bất khuất của những chiến sĩ cộng...
Kỳ quan Dải Yếm Mường Sang
Thác Dải Yếm hay còn gọi là thác Bản Vặt. Đây là một kỳ quan tuyệt đẹp được thiên nhiên ban tặng cho người dân tộc Thái ở vùng...
Hang Thẩm Tét Toòng
Thẩm Tét Toòng là một hang đá ăn sâu vào thân núi, bên trong thang đá lung linh thạch nhũ.
Nà Ka
Có thể nói Nà Ka là một trong những thung lũng mận đẹp nhất của Mộc Châu.
Nhà máy thủy điện Sơn La
Nhà máy thủy điện Sơn La là công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á trên dòng sông Đà.
Mường La
Mường La là nơi hội tụ của hơn 20 công trình thủy điện lớn nhỏ trên các dòng suối Chiến, Nậm Mu.
Ngọc Chiến
Nằm ở độ cao hơn 1800m so với mực nước biển nên Ngọc Chiến có khí hậu quanh năm mát mẻ.
Di tích nhà tù Sơn La
Nhà tù Sơn La do thực dân Pháp xây dựng năm 1908 để giam cầm các chiến sĩ cộng sản yêu nước.
Đỉnh Pha Luông
Pha Luông, “nóc nhà của Mộc Châu” là nơi mây trắng thường xuyên ôm đỉnh núi.
Tà Xùa
Cách Hà Nội khoảng hơn 200 km, Tà Xùa trở thành điểm đến của các bạn trẻ yêu thích những khung hình đẹp như mơ.
Mộc Châu
Mộc Châu có những đồi chè xanh, những cao nguyên tràn đầy nhựa sống, được ví như Đà Lạt của Tây Bắc.

Ẩm thực Sơn La Xem thêm

Rêu suối – Món ăn dân dã của người Thái Tây Bắc
Không biết từ bao giờ, đồng bào Thái Tây Bắc đã biết hái rêu từ sông suối về chế biến thành món ăn. Với đôi bàn tay khéo léo, kỳ...
Bánh chưng đen chay ngày tết của người Dao Tiền Vân Hồ
Trong ngày Tết, đồng bào dân tộc Dao Tiền ở huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La nhà ai cũng phải làm bánh chưng đen chay và coi đây là loại...
Bánh dày Tết của người Mông vùng cao
Trong ngày tết cổ truyền của dân tộc, đồng bào Mông vẫn gìn giữ được những nét văn hóa truyền thống rất riêng, trong đó phải kể...
Chảy nước miếng với con đặc sản trắng bạch như thủy tinh
Cá thủy tinh hay còn gọi là (cá Ngần) mỗi năm chỉ xuất hiện một lần vào mùa hè trên dòng sông Đà. Trong khoảng thời gian này,...
Làm giàu từ đặc sản cá chua vùng lòng hồ sông Đà
Món đặc sản cá chua được nhiều người ưa thích và mang thu nhập ngày một khấm khá, ổn định cho bà còn ở vùng lòng hồ sông...
Điểm mặt những món ăn có tên gọi lạ lùng, nghe lần đầu ai cũng bất ngờ
Khâu nhục, cháo độc, da trâu thối, sỏi mầm... chỉ là một vài trong số rất nhiều món ăn hấp dẫn nhưng có tên gọi vô cùng độc đáo,...
Bánh Ít trong ngày tết "Xíp xí" của người Thái trắng Tây Bắc
Tết "Xíp xí" là phong tục đặc trưng và độc đáo riêng có của người Thái trắng ở Sơn La và các tỉnh Tây Bắc. Trong ngày Tết "Xíp...
Vịt nướng ống lam - Món ăn đặc sắc của người Thái Sơn La
Nhắc đến vịt nướng dường như ai cũng đã quá quen thuộc nhưng món vịt nướng ống lam của người Thái Sơn La với cách nấu đặc biệt...
Lên Sơn La thưởng thức măng bói ngọt thơm
Sơn La –Tây Bắc vốn nổi tiếng với các món ẩm thực dân tộc, trong đó có các món ăn rất đỗi quen thuộc với bà con, được chế biến từ...

Trải nghiệm Sơn La Xem thêm

Du khách nườm nượp check-in rừng cao su mùa lá rụng
Những ngày gần đây, nhiều du khách thập phương đổ về rừng cao su, thuộc bản Un (xã Mường Bon, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La) chụp...
Mùa xuân đến bản Bon trải nghiệm du lịch cộng đồng
Những năm gần đây, việc phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái ở bản Bon (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La) được chính...
Đến Sơn La trải nghiệm "Không gian tết xưa"
Nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị tốt đẹp về phong tục tập quán và nét đẹp văn hóa ngày xuân của dân tộc Việt Nam thời cha ông...
Gần Tết lạc giữa rừng hoa mận trắng Mộc Châu, check-in với ảnh đẹp sững sờ
Cứ vào độ tháng 1 dương lịch, hoa mận ở khắp các triền đồi của vùng cao nguyên Mộc Châu lại bung nở trắng xóa, thu hút du khách...
Mộc Châu mùa hoa mận - Điểm đến lý tưởng cho du lịch dịp Tết
Dưới màn sương mù bao phủ hay dưới cái nắng vàng trải dài ấm áp, sắc hoa mận trắng đều nổi bật đầy sức sống. Hoa mận được ví như...
Đẹp mê hồn hoa mận nở trắng rừng
Vào dịp Tết đến xuân về hoa mận nở trắng rừng trên cao nguyên Mộc Châu, Sơn La. Cảnh sắc tại thung lũng mận Mu Náu với vẻ nguyên...
Hoa mận "bừng tỉnh" mang xuân về sớm trên bản làng Mộc Châu
Chưa cần tới mùa xuân, những ngày này các vườn mận trên bản Pa Phách (Mộc Châu) đã bắt đầu bừng tỉnh, điểm xuyết sắc hoa trắng...
Nhớ Mộc Châu mùa cuối năm
Nhắc tới Mộc Châu (Sơn La), nhiều người nghĩ ngay đến cao nguyên của hoa cải trắng, nhưng không chỉ có vậy, vùng đất này còn để...
Mã Pì Lèng và "tứ đại đỉnh đèo" thu hút giới trẻ
Mã Pì Lèng, Ô Quy Hồ, Pha Đin, Khau Phạ được mệnh danh là tứ đại đỉnh đèo của Việt Nam thu hút khách du lịch, dân "phượt", đặc...

Cẩm nang du lịch Sơn La Xem thêm

Địa điểm du lịch Tết Nguyên đán 2020
Tết vốn là dịp để mọi người quây quần bên nhau, sum họp gia đình. Nhưng với nhiều gia đình bây giờ Tết là để vui chơi, để du...
Chia sẻ hành trình 2 ngày 1 đêm tại Mộc Châu
Mộc Châu vốn không phải là một địa điểm xa lạ đối với những ai thích đi du lịch. Hãy khám phá hành trình 2 ngày 1 đêm tại đây...
Bắt tay phát triển du lịch cộng đồng
Với tài nguyên thiên nhiên phong phú và nền văn hóa giàu bản sắc, du lịch homestay được xác định là một trong những thế mạnh của...
Du lịch Mộc Châu: điểm đến "gây thương nhớ" ngày Tết
Nếu bạn muốn ngắm nhìn bức tranh thiên nhiên toàn cảnh Mộc Châu lúc hoàn thiện nhất thì hãy đi du lịch Mộc Châu vào những ngày...
8 con đèo miền Bắc hút hồn dân du lịch bụi
Những con đèo miền Bắc gây ấn tượng bằng những khúc tay áo liên tục cùng cảnh quan hùng vỹ.
Khám phá 3 đồi chè trái tim đẹp nhất Mộc Châu
Nhắc đến cao nguyên Mộc Châu, người ta nghĩ ngay đến những đồi chè xanh mướt, bạt ngàn.
4 điểm ngắm hoa cải nở trắng trời tại Mộc Châu
Tháng 11, Mộc Châu chào đón bước chân người đến với những đồng cải bạt ngàn trắng muốt.
Đến Sơn La nhất định phải ghé thăm 9 điểm này
Sơn La với thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ nhưng cũng mộc mạc, hữu tình, luôn là một điểm đến hấp dẫn.