Hotline: 0917.200.203 - 0911 345 808

Thử nghiệm

Ẩm thực

Ăn cơm với muối: ở nơi khác là bình dân, ở Huế lại là "sơn trân hải vị"

10:54 - 13/03/2019
Cơm trắng với muối những tưởng là món ăn khi chẳng còn gì để ăn, nhưng trong mắt người Huế lại có vị thế chẳng thua gì "bát trân, tứ bửu" sang quý.

Người ta thường nói "ăn cơm với muối" hay "đi bán muối" như câu đùa về sự nghèo khó. Điều này dường như không đúng với người Huế. Ở nơi đây, cơm ăn cùng muối là một trong những món ăn sang quý thuộc phương diện ẩm thực cung đình.

Người Huế dường như có một khả năng đặc biệt, đó chính là có thể từ những nguyên liệu giản dị, ít ỏi và thậm chí có phần "nghèo nàn", tạo nên các món ăn tinh tế, cầu kì vượt  xa khỏi giá trị thực tế của nó. Họ thổi hồn, đưa vào đó những tâm tư và sự sáng tạo để đẩy một món ăn vốn bình dân thành sản vật vô giá. Thành công chứng minh rằng một món ăn ngon thì nguyên liệu cũng quan trọng nhưng quan trọng hơn cả chính là yếu tố con người. Chính bàn tay con người mới có thể tạo nên sự khác biệt.

Cơm muối của Huế, thực sự chỉ có muối và cơm. Ngoài ra không có thêm nguyên tố bí ẩn hay một món ăn kèm nào. Cơm muối Huế như cái tên của nó, là cơm ăn cùng với các loại muối, lấy muối làm chính. Một bữa cơm muối cho vua chúa có thể có lên đến hai mươi mấy loại muối khác nhau, song phổ biến hơn cả là bữa cơm 9 loại muối, dành cho  những gia đình bình dân hơn. Người Huế thường thích số chín, "trùng trùng cửu cửu", mang lại ý nghĩa trường tồn, vững bền. 

Một hình ảnh hiếm hoi về món cơm muối Huế thời xưa gần như đã thất truyền

Có thể nói, cơm muối chính là bằng chứng lớn nhất cho sự khéo léo, tinh tế của phụ nữ Huế xưa. Chỉ từ hạt muối trắng, họ cũng có thể tạo ra nhiều món khác nhau, khiến mâm cơm chỉ toàn muối lại trông ngập tràn màu sắc: từ muối ớt đỏ rực đến muối hoàng yến trộn riềng, muối mè màu huyền đến muối tiêu, muối ngũ cốc... Tất cả phải làm sao cho có đủ năm vị chua, cay, mặn, đắng, ngọt... được chế biến theo nhiều phương thức khác nhau từ rang, chiên, trộn, muối, kho...

Người Huế xưa thường nấu muối trong các vại sành để muối bốc hơi rồi lắng tụ thành những hạt thô. Hạt muối sau khi lắng tụ có màu trắng như bông tuyết. Quá trình này tả lại có vẻ dễ, nhưng chỉ những ai thực sự nấu muối trong không gian nóng hầm hập, rồi cẩn thận từng li từng tí để tạo ra những hạt muối trắng ngần thì mới hiểu được cực khổ.

Những hạt muối cực phẩm này sau đó được dùng để làm nguyên liệu cho cơm muối trứ danh. Được biết, vào năm 1825, muối Huế đã được vua Minh Mạng hệ thống lại thành những món mỹ thực cung đình bằng cách gia giảm, điều chỉnh lượng muối chế biến cùng với thịt, cá, rau, củ, quả... Mặt khác, muối Huế được đứng cùng hàng với các món ăn cung đình khác, thậm chí còn được xem như "đệ nhất chân phẩm".

Muối Huế được xem như "đệ nhất chân phẩm" của ẩm thực cung đình

Ngoài ra, cơm cũng là một yếu tố quan trọng góp phần làm nên giá trị của món cơm muối. Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Thảo, cơm trong cơm muối phải được "nấu bằng gạo Nàng Hương, nấu bằng niêu đất nung làng Phước Tích mới xứng hạt cơm bữa tiệc". Gạo phải được giã sao cho vỏ lụa còn nguyên, hạt gạo vẹn nguyên không sứt mẻ. Cơm thì nấu trong niêu đất có kích cỡ nhỏ, nấu sao cho chín cơm, nhưng hạt gạo không được nứt nở.

Gạo phải là gạo Nàng Hương, nấu bằng niêu Phước Tích

Một phần khác làm nên giá trị của cơm muối đối với vua chúa, quý tộc cũng nằm trong khâu trình bày. Đĩa phải sang trọng, có chất liệu tốt. Chén là chén kiểu hoa văn thanh nhã, có chân cao, các đĩa muối bày xếp vòng nhau như hình đoá hoa. Thực khách cũng được yêu cầu là phải giữ phong thái thanh lịch, đoan trang và chậm rãi khi thưởng thức.

Tuy nhiên, nếu bạn cho rằng bữa cơm muối này chắc chỉ toàn vị mặn và mặn, ăn nhiều còn có thể hại cho sức khoẻ thì bạn nhầm rồi nhé. Cơm muối Huế tuân thủ nghiêm ngặt yếu tố cân bằng âm - dương trong ẩm thực Việt Nam. Tuỳ theo mùa màng, thời tiết cũng như thời gian trong năm, lượng muối và cách chế biến, cách kết hợp nguyên liệu cũng được điều chỉnh cho phù hợp. Vào những thời điểm mưa nhiều, tiết trời ẩm, mát lạnh, người Huế sẽ chế biến các loại muối có vị cay, mặn và ngọt. Vào mùa hè oi bức thì lại chuyển sang các món có vị đắng và vị chua.

Hiện tại, cơm muối ở Huế rất hiếm, không còn nhiều người biết cách chế biến cơm muối như ngày xưa. Đây là một trong những món ăn truyền thống Việt Nam đặc sắc đang đối mặt với nguy cơ thất truyền. 

Phạm Dương, theo kenh14.vn

Tỉnh thành Thừa Thiên - Huế

Thừa Thiên - Huế
Thừa Thiên - Huế là một tỉnh ven biển nằm ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam, tỉnh lỵ đặt tại thành phố Huế.

Điểm đến Thừa Thiên - Huế

Cầu ngói hơn 240 năm tuổi
Nhiều du khách tìm đến cây cầu xây từ năm 1776 để hóng mát và chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo.
Đèo Hải Vân
Đèo Hải Vân là ranh giới tỉnh Thừa Thiên – Huế và thành phố Đà Nẵng, từng được vua Lê Thánh Tông phong tặng là “Thiên hạ đệ nhất...
Đại Nội Huế
Đại Nội Huế là công trình kiến trúc độc đáo và cổ kính không thể bỏ qua khi đến với Cố đô Huế.
Huế
Huế là thành phố có bề dày văn hóa lâu đời, cảnh quan thiên nhiên đẹp và hữu tình.

Ẩm thực Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Đến Huế, ăn cơm hến đúng điệu ở cồn Hến
Cơm hến là cơm ăn với hến, nghe qua thì đơn giản nhưng món ăn đó phải được đào luyện qua một quá trình chuẩn bị, chế biến rất cầu...
Ăn cơm với muối: ở nơi khác là bình dân, ở Huế lại là "sơn trân hải vị"
Cơm trắng với muối những tưởng là món ăn khi chẳng còn gì để ăn, nhưng trong mắt người Huế lại có vị thế chẳng thua gì "bát trân,...
Mứt gừng xứ Huế thơm ngon hương vị Tết
Cứ vào đầu tháng Chạp, nhiều cở sở sản xuất mứt gừng thủ công ở thành phố Huế đỏ lửa cả ngày lẫn đêm. Mứt gừng xứ Huế nức tiếng...

Trải nghiệm Thừa Thiên - Huế Xem thêm

Độc đáo nghề làm ông Táo đất lâu đời ở Huế
Làng Địa Linh, thị xã Hương Trà, Thừa Thiên Huế, là nơi hiếm hoi còn lưu giữ nghề làm ông Táo bằng đất với lịch sử lâu...

Thông tin đối tác