Văn hóa

Gian nan gìn giữ nghề gốm Thổ Hà

10:21 - 29/06/2020
Trước sự mai một của nghề gốm, ở Thổ Hà vẫn có những con người luôn bền bỉ khát vọng giữ gìn, khôi phục lại làng nghề truyền thống.

Nép mình trong khúc cong mềm mại của dòng sông Cầu thơ mộng, làng nhỏ Thổ Hà (Việt Yên, Bắc Giang) đã có nghề làm gốm ngót nghét 7 thế kỷ.

Hiện nay, nghề gốm ở Thổ đã gần như mai một, hầu như trong làng không còn ai làm gốm. Dấu tích về một làng nghề chỉ còn hiện hữu trong những con ngõ nhỏ rêu phong, những bức tường cổ được xây bằng những mảnh gốm, tiểu sành vốn là những sản phẩm lỗi được người dân tận dụng làm vật liệu xây dựng. Thế nhưng nằm sâu trong những con ngõ ấy vẫn có những người luôn mang trong mình sự đam mê và giấc mơ khôi phục lại làng nghề truyền thống. Bằng cách này hay cách khác, họ đều là những người đang lưu giữ hồn gốm cổ.

Nuối tiếc một thời vàng son

Trong “Kinh Bắc phong thổ ký diễn quốc sự” thời Lê có viết: “Mã Đông Hồ gấm thêu hoa quyện/ Cày làng Lê dựng nghiệp nông gia/ Chĩnh chum thời có Thổ Hà.”

Theo gia phả làng nghề và những mẫu hiện vật khảo cổ được tìm thấy, Thổ Hà là một trong những chiếc nôi của nghề gốm sứ. Với địa thế thuận lợi, nơi đây đã trở thành một thương cảng gốm tấp nập bậc nhất xứ Kinh Bắc, được nhiều người ưa chuộng trong và ngoài nước.

Ông Trịnh Quang Sơn, một vị “sư lò” của làng Thổ Hà 

Ông Trịnh Quang Sơn – một vị “sư lò” của làng bồi hồi nhớ lại thời làng nghề thịnh vượng, với đôi bàn tay khéo léo và kỹ thuật độc đáo, người Thổ Hà làm nhiều sản phẩm với đa dạng hình dáng, kích cỡ. Đặc điểm phân biệt rõ nhất giữa gốm Thổ Hà với những loại gốm khác nằm ở chất men. Người Thổ Hà không dùng lớp men tráng bên ngoài mà với tài năng của những người thợ chuốt gốm và đốt lò, “thứ đất dẻo kỳ diệu” ấy được nung đến độ men tự chảy ra, bám trên bề mặt đồ gốm màu nâu cánh gián, da lươn bóng mượt, tiếng kêu đanh như thép, sờ vào mát lịm. 

Từ những năm 1990 khi các mặt hàng kim loại và gốm sứ Trung Quốc giá rẻ bắt đầu xuất hiện và trở nên thông dụng. Các sản phẩm gốm Thổ Hà làm ra nhưng không tiêu thụ được. Đó cũng là thời điểm đặt dấu chấm hết cho gần 900 năm của nghề gốm Thổ Hà.

“Nhìn thấy nghề gốm mất đi là điều làm cho tôi rất tiếc vì xưa kia gia đình tôi, ông cha cụ kỵ của tôi giàu có nhờ làm nghề gốm, nhưng bây giờ vì điều kiện vật chất không cho phép nên dù nhớ tiếc nghề gốm, việc phục dựng lại nghề truyền thống của cha ông vô cùng khó khăn,” ông Sơn chia sẻ.

Chông gai hành trình giữ lửa nghề 

Về làng Thổ Hà hôm nay, những phên bánh đa phơi kín đường làng ngõ xóm đã thay thế cho làng nghề gốm xưa kia. 

Năm 2005, ông Trịnh Đắc Tân, người con sinh ra trong một gia đình có truyền thống 10 đời làm nghề gốm, đã quyết định mở một lò gốm nhằm khôi phục nghề cổ truyền, sản xuất các loại chum vại, chậu sành, tiểu sành, lọ hoa, tích, chén… 

Có chung một niềm đam mê với nghề gốm, anh Nguyễn Đăng Tập, con rể duy nhất của ông Tân, cũng cùng bố vợ lao tâm khổ tứ theo đuổi và gây dựng lại xưởng gốm, quyết tâm vực dậy nghề cổ truyền. Ngày bố vợ mất, anh Tập về ở hẳn trong nhà ông Tân và cũng là xưởng gốm nhỏ của gia đình. Bất chấp khó khăn chồng chất, trong suốt 15 năm qua lò gốm của gia đình anh Tập vẫn đỏ lửa, vẫn cho ra đời những sản phẩm gốm mang nét đặc trưng của Thổ Hà.

Anh Nguyễn Đăng Tập nỗ lực bền bỉ trong hành trình tìm lại nghề truyền thống của ông cha 

Kể về những khó khăn khi làm nghề, anh Tập chia sẻ: “Hai bố con tôi bắt đầu làm nghề gốm từ lúc không có chút kỹ năng, kinh nghiệm nào nên những ngày đầu là quãng thời gian khó khăn nhất. Ngày đó, dù làm rất bài bản nhưng những mẻ gốm lần lượt ra đời đều bị bong tróc, không như ý. Do vậy, tôi đã phải nhờ tới sư lò và các cụ có kinh nghiệm làm gốm trong làng hướng dẫn”. 

Sau chặng đường 15 năm gắn bó với nghề gốm, anh Tập đã tích lũy cho mình thêm nhiều kinh nghiệm và từ đó càng thêm trân trọng sự vất vả, niềm hạnh phúc mỗi khi cho ra đời một mẻ gốm chất lượng. 

Những nỗ lực bền bỉ của anh Tập trong hành trình tìm lại nghề truyền thống của cha ông sẽ là bước khởi đầu cho sự hồi sinh của làng nghề đã từng vang bóng một thời. Anh Tập cũng như những người dân làng Thổ Hà ước mơ, nay mai thôi, gốm Thổ Hà lại được ưa chuộng, có mặt trong các gia đình Việt góp phần làm đẹp cuộc sống./.

Theo VOV.VN

Tỉnh thành Bắc Giang

Bắc Giang
Bắc Giang có địa hình đa dạng cùng cộng đồng cư dân rộng lớn.

Điểm đến Bắc Giang

Vườn hoa phong linh nở sắc vàng rực rỡ đẹp tựa trời Âu ở Bắc Giang
Hàng nghìn cây phong linh bung nở hoa vàng rực rỡ tạo khung cảnh đẹp thơ mộng như phim, thu hút đông đảo du khách tới tham quan,...
Chùa Bổ Đà - Dấu xưa độc đáo vùng Kinh Bắc
Khu di tích chùa Bổ Đà là một danh lam cổ tự nổi tiếng của vùng Kinh Bắc xưa nay thuộc địa phận hành chính của xã Tiên Sơn, huyện...
Những điểm đến không thể bỏ qua khi đến Lục Ngạn, Bắc Giang
Cách Hà Nội 90km, Lục Ngạn (Bắc Giang) là địa điểm lý tưởng cho những chuyến trải nghiệm du lịch nông nghiệp, nông thôn kết hợp...
Thổ Hà – ngôi làng cổ kính êm đềm bên sông Cầu
Nằm bên dòng sông Cầu thơ mộng, làng Thổ Hà trải qua bao thăng trầm vẫn giữ được nét cổ kính, đậm đà bản sắc văn hóa...
Khe Rỗ - Điểm đến du lịch sinh thái ở Bắc Giang
Khe Rỗ là một địa danh nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử của tỉnh Bắc Giang, nơi đây với đặc trưng là khu rừng nguyên...
Cuối năm vãn cảnh chùa Bổ Đà
Chùa Bổ Đà (xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) là ngôi chùa linh thiêng có từ thế kỷ XII dưới thời nhà Lý. Chùa tọa lạc...
Về làng cổ Thổ Hà khám phá văn hóa độc đáo địa phương
Trong những chuyến công tác cuối năm, chúng tôi đã có dịp về với làng cổ Thổ Hà (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) bên...
Làng Thổ Hà
Thổ Hà là tên gọi một làng nghề thuộc xã Vân Hà huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang.
Thác nước Hang Chiêng - Khe Nương Dâu
Thác nước Hang Chiêng - Khe Nương Dâu là địa chỉ du lịch sinh thái lý thú tại xã Tuấn Đạo (Sơn Động - Bắc Giang).

Ẩm thực Bắc Giang Xem thêm

Bánh đa làng Dĩnh Kế
Từ một món ăn miền quê dân dã, bình dị ngày nay bánh đa nướng làm ở làng Dĩnh Kế, Bắc Giang đã trở thành loại hình ẩm thực được...
Lục Ngạn mùa vải chín
Ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, mỗi năm chỉ có một vụ nên thời gian này, ngay từ sáng sớm, nhà nhà đã cùng nhau ra vườn thu...
8 sản vật nức tiếng Bắc Giang
Bắc Giang không chỉ có những danh lam thắng cảnh tuyệt đẹp mà còn nổi tiếng với những sản vật đặc trưng.
Bánh đa Kế - Món quà dân dã của Bắc Giang
Có nhiều làng làm bánh đa nổi tiếng cả nước, nhưng bánh đa làng Kế (Bắc Giang) vẫn có hương vị đặc trưng không giống bánh đa ở...
Rượu làng Vân
Nhắc đến Bắc Giang, không thể không nhắc đến rượu làng Vân bởi cái tiếng "Vân hương mỹ tửu".

Trải nghiệm Bắc Giang Xem thêm

Cây gạo song sinh cổ thụ 'độc nhất vô nhị' hút khách check-in ở Bắc Giang
Sắc đỏ rực của hàng nghìn bông hoa gạo nổi bật giữa đồng quê xanh mướt tạo khung cảnh đẹp như tranh, thu hút đông đảo du khách...
Chiều an yên ở chùa Bổ Đà
Ghé thăm chùa Bổ Đà, bạn sẽ cảm nhận rõ nhất không khí Phật, sống trong cảm giác an yên, tĩnh tại, như được giải thoát khỏi mọi...
Lên thảo nguyên Đồng Cao trốn nắng hè nóng nực
Đủ hoang sơ nhưng không quá xa xôi hẻo lánh, Đồng Cao chính là một điểm đến phù hợp cho ngày cuối tuần yên bình.
Lạc giữa 'thảo nguyên' Đồng Cao, cắm trại ngắm dải ngân hà tuyệt đẹp
Đồng Cao ở Bắc Giang là một địa điểm đi phượt tuyệt vời dành cho giới trẻ. Từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm là thời điểm thích...
Độc đáo vườn tháp chùa Bổ Đà
Vườn tháp cổ với hơn 100 ngôi, tàng lưu xá lị, tro cốt của hơn 1.200 vị tăng ni là điểm nhấn độc đáo của chùa Bổ Đà, huyện Việt...
Đến Lục Ngạn ăn vải thiều chín sớm
Gần 1 tuần nữa tỉnh Bắc Giang mới bước vào thời điểm thu hoạch vải thiều sớm kéo dài trong thời gian gần nửa tháng. Tuy nhiên từ...
Đến Tây Yên Tử, khám phá vùng đất thiêng
Sạch sẽ, văn minh, thân thiện, thuận tiện. Đó là cảm nhận của chúng tôi khi hành hương về Khu du lịch tâm linh Tây Yên Tử. Từ đầu...
8 điểm đến gần Hà Nội và dễ đi trong dịp 30/4
Chỉ mất từ một tới hai tiếng chạy xe, du khách có thể chọn cho mình những chuyến picnic ngắn ngày, hòa mình cùng thiên nhiên...
Về thăm làng nghề làm mây tre đan Tăng Tiến
Với lịch sử hình thành hơn 300 năm, làng nghề mây tre đan Tăng Tiến, huyện Việt Yên, Bắc Giang nổi danh khắp vùng.

Cẩm nang du lịch Bắc Giang Xem thêm

Vực Rêu – điểm đến của dân du lịch phượt
Đối với dân du lịch phượt, Vực Rêu là một thắng cảnh hoang sơ và hùng vĩ không thể bỏ qua.
5 điểm đến gần Hà Nội thích hợp để cắm trại
Khi hạn hẹp về thời gian, rủ ngay nhóm bạn thân đi cắm trại tại 5 địa điểm gần Hà Nội sau.
10 địa danh đậm chất di sản đất Bắc Giang
Bắc Giang có nhiều di tích di sản đậm bản sắc vùng Kinh Bắc mà người nơi đây tự hào gọi là báu vật địa phương.

Khách sạn Bắc Giang Xem thêm

Khách sạn Hữu Nghị Minh Trung
Khách sạn Hữu Nghị Minh Trung là địa chỉ quen thuộc với nhiều du khách đến Bắc Giang do vị trí thuận tiện và giá cả bình...
Khách sạn Ravatel
Khách sạn Ravatel là địa điểm lưu trú cao cấp đối với các du khách khi đến Bắc Giang.
Khách sạn Mường Thanh Grand Bắc Giang
Tọa lạc tại trung tâm thành phố Bắc Giang, khách sạn Mường Thanh Grand là địa chỉ lý tưởng cho những chuyến nghỉ dưỡng cao...

Nhà hàng Bắc Giang Xem thêm

Nhà hàng Sen Vàng
Nhà hàng Sen Vàng chuyên về món ăn hải sản là một trong những nhà hàng nổi tiếng tại Bắc Giang.
Nhà hàng Kinh Bắc
Nếu bạn muốn tìm một nhà hàng chuyên về các loại gia cầm, nhà hàng Kinh Bắc là lựa chọn lý tưởng.
Nhà hàng Ăn Ngon
Nhà hàng Ăn Ngon là địa chỉ quen thuộc của nhiều thực khách ở Bắc Giang.