Văn hóa

Khai quật khẩn cấp di chỉ Tuần Quán, Yên Bái: Nhiều giá trị văn hóa của thời kỳ tiền sử

15:03 - 27/07/2021
Cuộc khai quật khẩn cấp khảo cổ học đã khẳng định di chỉ Tuần Quán là di tích đặc biệt quý hiếm, thuộc các giai đoạn hậu kỳ đá cũ và phong kiến.

Tại đây, các nhà khảo cổ đã thu được kết quả thú vị, mang nhiều giá trị văn hóa của thời kỳ tiền sử ở Việt Nam. 

Di chỉ khảo cổ học Tuần Quán nằm ở tổ 14, phường Yên Ninh, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái, có độ cao 32m so với mực nước biển, nằm sát bờ trái của sông Hồng về phía Tây Nam và Đông Bắc, với 2 địa điểm là Tuần Quán 1 và Tuần Quán 2, cách nhau khoảng 500m, được giới hạn bởi tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai. Nằm giữa hai địa điểm này là đền Tuần Quán, ngòi Tuần Quán, di chỉ cách ga Yên Bái khoảng 1,5km và cách trung tâm thành phố Yên Bái hơn 6km về phía Đông Bắc.

Đền Tuần Quán, Yên Bái. Ảnh minh họa: Yenbai.gov.vn

Phát hiện nhiều cổ vật có giá trị

Di chỉ Tuần Quán được phát hiện vào năm 2001; trong đó, di chỉ Tuần Quán 1 được tiến hành khảo sát năm 2018 và khai quật lần thứ nhất năm 2019; di chỉ Tuần Quán 2 được khảo sát từ năm 2002.

Quá trình khai quật tại di chỉ Tuần Quán 1, các nhà khảo cổ phân chia cấu tạo địa tầng văn hóa thành 7 lớp lớn, bao gồm nhiều lớp nhỏ có độ dày, mỏng khác nhau, điều đó cho thấy mức độ phức tạp về cấu tạo địa tầng văn hóa tại đây. Cổ vật được phát hiện gồm nhiều công cụ đá, đa dạng về loại hình và chất liệu.

Ông Hoàng Tiến Long, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Yên Bái, người chủ trì cuộc khai quật cho biết, nhóm các công cụ đá được phát hiện tại đây chủ yếu là Ghè, có tác dụng như như lưỡi dao, hình dạng dẹt một bên, dẹt hai bên, công cụ mũi nhọn và công cụ hai rìa lưỡi. Qua nghiên cứu, nhóm công cụ đá ở đây cho thấy, di chỉ được nhận định thuộc văn hóa Hòa Bình, tồn tại khoảng 11.000 năm trước.

Bên cạnh các công cụ đá (cuội) được ghè đẽo, nhóm các nhà khảo cổ phát hiện một số lượng nhỏ các mảnh sành, gốm tiền sử, gốm men Việt Nam, Trung Quốc; phía trên địa tầng này có một số đồng tiền bằng đồng thuộc triều Nguyễn. Theo nghiên cứu và đánh giá sơ bộ, nhóm các khảo cổ xác định mảnh gốm ở giai đoạn này có  thể tương đương với giai đoạn Đồng Đậu - Gò Mun.

Tại di chỉ Tuần Quán 2, các nhà khảo cổ đã khảo sát và mở hố khai quật trên một mặt bằng khoảng 100m2. Kết quả, đã phát hiện được một số gạch ngói, mảnh gốm và sành được xác định niên đại thuộc thời Lê và Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Đặc biệt, nhóm khảo cổ đã khai quật và phát hiện 2 kiến trúc lò nung có mặt bằng tương đối hoàn chỉnh nằm ở độ sâu 1,4m (lớp 2 ở địa tầng văn hóa).

Theo ông Lý Kim Khoa - Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Yên Bái, người phụ trách tổ chức khai quật di chỉ Tuần Quán 2 cho biết, đây là loại lò nhỏ, ngắn dùng để nung đồ gốm; nhìn tổng thể mặt bằng lò có hình chữ nhật, được xây đắp bằng đất sét, cát và bùn mịn. Dựa vào cấu trúc bộ đôi lò này có những đặc trưng tương ứng với các lò thời Lê, niên đại từ khoảng cuối thời nhà Lê đến đầu thời nhà Nguyễn (thế kỷ 17-18).

Chứa đựng nhiều giá trị văn hóa

Từ kết quả khảo cổ về những cổ vật tại di chỉ Tuần Quán cho thấy, đây là một di chỉ được bảo tồn tốt và có giá trị nghiên cứu với sự dịch chuyển của các hình thức cư trú, từ trong các hang động ra các thềm sông, suối giai đoạn hậu kỳ Đá cũ ở Việt Nam.

Theo Tiến sỹ Phạm Thanh Sơn, Viện Khảo cổ học, Chuyên gia tư vấn khoa học khảo cổ và là người tham gia trực tiếp khai quật địa điểm Tuần Quán 1, tình trạng của di chỉ này khác biệt với phần lớn các di chỉ ngoài trời được khai quật trước đó. Mặc dù lớp văn hóa chứa các công cụ đá cuội nhưng vẫn giữ địa tầng ổn định và không bị xáo trộn. Di chỉ Tuần Quán 1 là di tích thuộc kỹ nghệ chế tác đá Hòa Bình ngoài trời, có niên đại dự đoán giai đoạn khoảng 10.000 -15.000 năm cách ngày nay ở Việt Nam.

Bằng chứng về hoạt động sinh hoạt và chế tác công cụ của con người ở đây rất rõ ràng với than tro và tàn tích thức ăn. Di chỉ đã cho thấy sự tồn tại những công cụ chuyển tiếp giữa kỹ nghệ Sơn Vi và kỹ nghệ Hòa Bình. Do đó, di chỉ Tuần Quán có giá trị cao trong nghiên cứu khảo cổ học, khoa học di sản và bảo tàng học.

Cũng theo Tiến sỹ Phạm Thanh Sơn, với những tàn tích của vỏ hạt trám khá dày đặc trong tầng văn hóa và tàn tích than củi, chứng minh Tuần Quán 1 là di tích cư trú của người tiền sử với công cụ được chế tác tại chỗ. Điều đó, rất quan trọng trong việc nghiên cứu sự sống của con người Tiền sử tại Yên Bái, bởi đối với các di chỉ ngoài trời có tầng văn hóa nguyên vẹn cơ bản hiện nay mới chỉ tìm thấy ở Yên Bái.

Bên cạnh đó, đợt khai quật lần này đã phát hiện được một bộ đôi lò nung thuộc thời kỳ phong kiến, càng khẳng định thêm rằng nơi đây là trung tâm một thời của tỉnh Hưng Hóa, với dân cư đông đúc, buôn bán sầm uất vào thế kỷ XVII. Đây là một phát hiện cũng rất quan trọng trong việc nghiên cứu các công trình kiến trúc thời kỳ phong kiến tại Yên Bái.

Báo cáo kết quả của nhóm các nhà khảo cổ vào đầu tháng 7/2021 cũng khẳng định, di chỉ khảo cổ học Tiền sử Tuần Quán là di tích đặc biệt quý hiếm trong hệ thống các di tích khảo cổ thời kỳ tiền sử ở Việt Nam. Nơi đây chứa đựng các phế tích thời kỳ phong kiến có liên quan tới lỵ sở Hưng Hóa thế kỷ XVII. Các di chỉ này giữ một vai trò rất quan trọng để tìm hiểu các quan điểm khoa học về nguồn gốc văn hóa Sơn Vi - Hòa Bình ở Việt Nam và Đông Nam Á.

Theo Báo Tin tức

Theo dõi thêm tin tức đời sống, giải trí trên TRUYỀN HÌNH VOV

Tỉnh thành Yên Bái

Yên Bái
Yên Bái sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh nguyên sơ và nhiều đặc sản quý.

Điểm đến Yên Bái Xem thêm

Mù Cang Chải
Mù Cang Chải nổi tiếng với những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ.
Nghĩa Lộ
Nghĩa Lộ từ lâu được nhiều người biết đến với những điểm du lịch hấp dẫn bởi nét đặc sắc trong văn hóa và cảnh vật.
Suối Giàng
Suối Giàng có vẻ đẹp tiềm ẩn, phù hợp cho du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, tìm hiểu văn hóa bản địa.
Hồ Thác Bà
Hồ Thác Bà là một trong ba hồ nước nhân tạo lớn nhất Việt Nam.
Bản Ngòi Tu
Ngòi Tu là một địa điểm du lịch cộng đồng rất hấp dẫn ven vùng Hồ Thác Bà.
Thác Pú Nhu
Thác Pú Nhu bắt nguồn từ các con suối trên các cánh rừng đầu nguồn đổ về.
Thác Háng Tề Chơ
Háng Tề Chơ là con thác hoang sơ tuyệt đẹp chỉ dành cho những bước chân nào bạo gan khám phá.
Suối khoáng nóng khu 5
Suối khoáng nóng khu 5 nằm ngay sát dưới chân những thửa ruộng bậc thang tuyệt đẹp.
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu
Nà Hẩu xinh đẹp, quyến rũ trước ưu đãi của thiên nhiên nằm gọn giữa chốn thâm nghiêm của rừng nguyên sinh.

Ẩm thực Yên Bái Xem thêm

Mờ sán sui - rau sắn muối chua dân dã mà lạ miệng của đồng bào Dao đỏ
Mờ sán sui là cách gọi của đồng bào Dao đỏ Yên Bái về món rau sắn muối chua. Từ nguyên liệu ngọn sắn non, bà con đã đem muối chua...
Người Dao đỏ Yên Bái có món ngon dân dã chế biến từ củ tao
Tao - theo cách gọi của đồng bào Dao đỏ Yên Bái là một loại cây mọc tự nhiên ở đồi rừng. Tao không chỉ được bà con dùng để chưng...
Cá Bỗng – Nét văn hóa ẩm thực ngày Tết của đồng bào Tày Lục Yên
Nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Yên Bái, huyện Lục Yên là mảnh đất mang nhiều màu sắc văn hóa của các dân tộc anh em như Tày, Nùng,...
Về Yên Bái thưởng thức đặc sản Vịt bầu Lục Yên
Chất đất và nguồn nước vùng Ngọc Lục Yên, Yên Bái đã tạo nên nhiều sản vật ngon, được cả nước biết đến trong đó phải kể đến vịt...
5 món ngon "nhắc tới là thèm" của mảnh đất vùng cao Yên Bái
Khi nhớ tới mảnh đất vùng cao Tây Bắc - Yên Bái, người ta sẽ nhớ về những thửa ruộng bậc thang Mù Cang Chải nhuộm vàng óng ả vào...
Những sản vật khó cưỡng khi đến với miền Tây Yên Bái
Đến miền Tây Yên Bái mùa Lễ hội Mường Lò, khám phá ruộng bậc thang Mù Cang Chải. Du khách được thưởng thức những sản vật nổi...
Ngắm đồi Táo mèo ở Mù Cang Chải vào mùa thu hái
Mùa Táo mèo kéo dài từ tháng 8 đến tháng 10, cũng chính thời điểm mùa vàng ở Mù Cang Chải.
Độc đáo món bánh chim gâu của người dân tộc tỉnh Yên Bái
Bánh chim gâu là bánh của người dân tộc Cao Lan. Để làm được chiếc bánh này, người Cao Lan phải lên rừng hay đồi cao để tìm lá...

Trải nghiệm Yên Bái Xem thêm

Tà Chì Nhù, cung đường chinh phục nóc nhà Yên Bái
Đứng thứ bảy trong top 10 ngọn núi cao nhất Việt Nam, Tà Chì Nhù được đánh giá là đỉnh núi có cảnh quan khá hùng vĩ cùng hệ sinh...
Ngây ngất trước vẻ đẹp ruộng bậc thang Mù Cang Chải mùa lúa chín
Tháng 9, tháng 10 hàng năm là mùa lúa chín, khắp Mù Cang Chải tràn ngập một màu vàng óng khiến du khách ngất ngây.
Vẻ đẹp nao lòng ruộng bậc thang vừa được công nhận di tích quốc gia
Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 10) đối với 7 di tích, trong đó có ruộng bậc thang Mù...
Lung linh sắc hoa Tớ Dày
Đặt chân lên mảnh đất vùng cao Mù Cang Chải (Yên Bái), ngoài hình ảnh danh thắng Ruộng bậc thang như một tác phẩm nghệ thuật độc...
Hoa đào rực sáng trời đông Mù Cang Chải
Vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái đang là thời điểm đẹp nhất năm. Hoa Tớ dày (hoa đào rừng) bật nở rực rỡ, bừng sáng các triền...
Mù Cang Chải bình lặng ngày đông
Mù Cang Chải cũng còn một thời điểm khác, rất đáng khám phá. Đó là khi đông về, với sự trầm lắng, yên bình và rất nên...
Biển hoa tím cao hơn mây ở Yên Bái
Mùa hoa chi pâu về trên đỉnh Tà Chì Nhù đẹp như một bức tranh, làm dân mê trekking cuồng chân.
Mù Cang Chải lấp lánh những nấc thang vàng
Âm thanh rộn ràng của mùa gặt, tiếng cười nói rộn ràng, tiếng í ới gọi nhau của lũ trẻ con... xao động cả lưng đồi. Bức tranh Mù...
Cơn sốt đồi mâm xôi ở La Pán Tẩn
Đồi mâm xôi ở La Pán Tẩn, huyện Mù Cang Chải, Yên Bái đang trở thành điểm đến thú vị của hàng vạn người khắp mọi nơi trên cung...

Cẩm nang du lịch Yên Bái Xem thêm

VITM 2019: Thuốc nam thành sản phẩm du lịch hấp dẫn
Tại Hội chợ VITM năm nay, khá nhiều khách tham quan quan tâm đến các vị thuốc Nam cổ truyền được trưng bày ở các gian hàng. Một...
Những thiên đường săn mây đẹp nhất Việt Nam
Nếu bạn muốn ngắm bình minh và hoàng hôn, thì hãy đến những bờ biển. Còn nếu muốn ngắm nhìn biển mây bồng bềnh, hãy theo chân các...
8 con đèo miền Bắc hút hồn dân du lịch bụi
Những con đèo miền Bắc gây ấn tượng bằng những khúc tay áo liên tục cùng cảnh quan hùng vỹ.
Top 10 đỉnh cao Việt Nam cho dân leo núi
Với địa hình chia cắt mạnh, Lào Cai và Lai Châu là 2 tỉnh có nhiều núi cao nhất Việt Nam.
9 địa danh du lịch nức tiếng ở Yên Bái
Được coi là “hiểm địa” vùng Tây Bắc, những điểm đến ở Yên Bái thiên về khám phá và trải nghiệm.